ХИЙМЭЛ ОЮУН УХААНЫ ХӨГЖЛӨӨС ҮҮСЭЖ БУЙ АЖИЛГҮЙДЛИЙН ЭРСДЭЛИЙГ ЭРХ ЗҮЙН ХҮРЭЭНД ЗОХИЦУУЛАХ НЬ: (МОНГОЛ УЛС БА ӨМНӨД СОЛОНГОСЫН ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА)

Abstract

Хиймэл оюун ухааны хурдацтай хөгжил нь хөдөлмөрийн зах зээлийн уламжлалт тогтолцоонд томоохон өөрчлөлт авчирч, олон төрлийн ажлын байр автоматжих, ажлын агуулга өөрчлөгдөх, улмаар ажилгүйдлийн шинэ хэлбэрүүд бий болох нөхцөлийг бүрдүүлж байна. Иймд энэхүү судалгааны ажил нь хиймэл оюун ухааны нэвтрэлтээс үүдэх ажилгүйдлийн эрсдэлийг эрх зүйн үүднээс шинжлэн судлахад чиглэсэн болно. Судалгаанд хиймэл оюун ухааны үндсэн ойлголт, төрөл, хөгжлийн түвшин, хөдөлмөрийн зах зээлд үзүүлэх нөлөөллийг тайлбарлаж, автоматжуулалтын улмаас бий болж буй технологийн болон бүтцийн ажилгүйдлийн хэлбэрүүдийг онолын үүднээс авч үзсэн. Мөн хиймэл оюун ухаан Монгол Улсад хэрхэн нэвтэрч буй байдал, олон улсын түвшинд илэрч буй өөрчлөлт, эрсдэлийг судлаачдын байр суурь, бусад улс орны бодлого, эрх зүйн зохицуулалтын жишээтэй уялдуулан харьцуулж дүгнэлт хийсэн. Түүнчлэн Өмнөд Солонгосын хиймэл оюун ухааны зохицуулалтын суурь зарчим, хүний хяналтыг хадгалах шаардлага, ил тод байдлыг хангах болон ажилтны эрхийг хамгаалах бодлогын арга хэмжээг онолын хүрээнд судалсан. Цаашлаад харьцуулсан судалгаа болон кейс судалгааны аргыг ашиглан хиймэл оюун ухаан ажлын байранд нэвтэрснээр ажилгүйдэл, ажлын байрны бүтэц, агуулгад гарч буй өөрчлөлтийг олон улсын жишээн дээр, ялангуяа Өмнөд Солонгосын туршлагад тулгуурлан шинжилсэн. Тухайлбал, хиймэл оюун ухааны нөлөөгөөр ажлын байр цөөрөх, ажлын үүрэг өөрчлөгдөх, шилжилтийн үеийн эрсдэл үүсэх нөхцөлд тус улс ямар эрх зүйн болон бодлогын арга хэмжээг авч зохицуулж байгааг бодит кейсүүдийн үндсэн дээр задлан шинжилсэн. Мөн Монгол Улсад хиймэл оюун ухааны хэрэглээ ажлын байранд ямар түвшинд байгааг тоон асуумж судалгаагаар тодорхойлж, ажлын байрны тогтвортой байдалд үүсэж буй эрсдэлийг Солонгос болон Монгол Улсын жишээг харьцуулсан кейс судалгаанд үндэслэн дүгнэсэн. Судалгааны үр дүн нь хиймэл оюун ухааны хөгжил хөдөлмөрийн зах зээлд бодит өөрчлөлт авчирч, ажилгүйдлийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж буй тул энэхүү асуудлыг эрх зүйн түвшинд цаашид анхаарах шаардлагатайг харуулж байна.

The rapid development of artificial intelligence is bringing significant changes to the traditional structure of the labor market. It is creating conditions in which various types of jobs may become automated, the content of work may change, and new forms of unemployment may emerge. Therefore, this research focuses on examining the unemployment risks caused by the introduction of artificial intelligence from a legal perspective. The study explains the basic concept, types, and levels of development of artificial intelligence, as well as its impact on the labor market. It also examines, from a theoretical perspective, the forms of technological and structural unemployment arising from automation. In addition, the study analyzes how artificial intelligence is being introduced in Mongolia and compares the changes and risks observed internationally with the views of researchers and examples of policies and legal regulations in other countries. Furthermore, the study examines, within a theoretical framework, the basic principles of artificial intelligence regulation in South Korea, including the need to maintain human oversight, ensure transparency, and protect workers’ rights. Moreover, using comparative research and case study methods, the study analyzes changes in unemployment, job structure, and job content caused by the introduction of artificial intelligence in workplaces, based on international examples, particularly the experience of South Korea. Specifically, it examines real cases to identify what legal and policy measures South Korea has taken in situations where artificial intelligence has reduced jobs, changed job responsibilities, and created transition-period risks. The study also determines the level of artificial intelligence use in workplaces in Mongolia through a quantitative survey and evaluates the risks to job stability based on comparative case studies of South Korea and Mongolia. The findings show that the development of artificial intelligence is bringing real changes to the labor market and increasing the risk of unemployment, making it necessary to pay further attention to this issue at the legal level