https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4140 Tue, 30 Jun 2026 20:15:18 GMT 2026-06-30T20:15:18Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4824 Төрийн өмчит болон гадаадын хөрөнгө оруулалттай уул уурхайн компанийн санхүүгийн гүйцэтгэлийн харьцуулсан шинжилгээ Даваацэрэн, Баярмаа Энэхүү судалгааны ажил нь Монгол Улсын эдийн засгийн голлох салбар болох уул уурхайн салбар дахь төрийн өмчит болон гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанийн санхүүгийн гүйцэтгэлийг харьцуулан шинжлэхэд чиглэгдсэн болно. Судалгаанд 2023–2024 оны хугацаанд Эрдэнэс Тавантолгой ХК болон Оюу Толгой ХХК-ийн аудитлагдсан санхүүгийн тайлангийн мэдээлэлд тулгуурлан шинжилгээ хийсэн. Судалгааны хүрээнд санхүүгийн гүйцэтгэлийг үнэлэхдээ хэвтээ болон босоо шинжилгээ, санхүүгийн харьцааны шинжилгээ (ашигт ажиллагаа, хөрвөх чадвар, өр төлбөрийн түвшин), мөн Алтман Z-score загварыг ашигласан бөгөөд ингэснээр компанийн санхүүгийн байдал, тогтвортой байдал, эрсдэлийн түвшинг олон талаас нь үнэлэх боломж бүрдсэн. Судалгааны үр дүнгээс харахад төрийн өмчит компанийн ашигт ажиллагаа, орлогын өсөлт, санхүүгийн тогтвортой байдал харьцангуй өндөр байгаа нь экспортын хэмжээ, зах зээлийн нөхцөл, төрийн дэмжлэгтэй холбоотой байна. Харин гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанийн хувьд технологийн давуу тал, менежментийн үр ашиг, урт хугацааны өсөлтийн боломж илүү тодорхой ажиглагдсан боловч өрийн санхүүжилт өндөр, санхүүгийн эрсдэл харьцангуй мэдрэг байдалтай байна. Түүнчлэн судалгаагаар санхүүгийн гүйцэтгэл нь хүний нөөцийн бодлого, цалин урамшуулал, ажлын байрны тогтвортой байдалтай уялдаа холбоотой болохыг харуулсан. Энэхүү судалгааны үр дүн нь уул уурхайн салбарын санхүүгийн менежмент, бодлого боловсруулалт, хөрөнгө оруулалтын шийдвэр гаргалтад практик ач холбогдолтой бөгөөд цаашид өмчлөлийн хэлбэрээс хамаарсан ялгааг илүү гүнзгий судлах үндэс суурь болно. Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4824 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4763 Уул уурхайн салбарын дижитал шилжилтийн төлөвшлийг үнэлэх нь Баатархүү, Энхзориг Монголын уул уурхайн салбарын дижитал шилжилтийн төлөвшлийг үнэлэх зорилготой хийгдсэн судалгааны ажилд дижитал шилжилт, дижитал төлөвшил, дижитал төлөвшлийг хэмждэг загваруудын талаарх онолын судалгааг хийж төлөвшлийн 17 загварыг 23 хэмжигдэхүүнээс давхардсан тоогоор хамгийн гол үзүүлэлтийг сонгон авч уул уурхайн салбарт тохиромжтой, салбарын өрсөлдөх чадварт нөлөө бүхий дараах 8 хэмжигдэхүүнээр хэмжих загварыг сонгон авсан. Эдгээр 8 хэмжигдэхүүн нь байгууллагын соёл, стратеги & манлайлал, технологи & мэдээллийн системийн дэд бүтэц, өгөгдөл ба аналитик, хүний нөөц & ур чадвар, процесс & хамтын ажиллагаа, ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ, инновац гэсэн хамрах хүрээгээр хэмжигдэхийн тус бүрийг 1-5 түвшнээр үнэлэх нийт 21 онлайн асуулгатай судалгааны дизайн боловсруулж үнэлсэн. Судалгааг уул уурхайн салбарын төлөөлөл болгож Оюу Толгой ХХК, Эрдэнэт Үйлдвэр ТӨҮГ, Эрдэнэс тавантолгой ХК-ны ажилтнуудаас санал асуулгын аргаар дижитал шилжилтийн төлөвшлийг үнэлэхэд технологийн нэвтрүүлэлт хамгийн өндөр, хүний нөөц & ур чадвар хамгийн бага төлөвшилтэй гарсан. Судалгааны үр дүнгээс харахад уул уурхайн компаниудын дижитал шилжилтийн төлөвшлийн түвшин “хөгжиж эхэлж буй” шатанд байгаа бөгөөд зарим байгууллагууд технологийн нэвтрүүлэлтэд ахиц гаргасан ч стратегийн уялдаа холбоо, өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалт, хүний нөөцийн ур чадварын хувьд харьцангуй сул хэвээр байна. Ялангуяа дижитал шилжилтийг зөвхөн технологийн шинэчлэл гэж ойлгох хандлага давамгайлж, байгууллагын бүх түвшний уялдаа холбоотой өөрчлөлт хангалтгүй байгаа нь нийтлэг асуудал болж байна. Мөн судалгаагаар дижитал шилжилтэд манлайлал, стратегийн тодорхой байдал, өөрчлөлтийн менежмент, өгөгдлийн засаглал, инновацын соёл чухал нөлөөтэй болохыг тогтоолоо. Дэвшилтэт технологиуд (жишээлбэл IoT, хиймэл оюун ухаан, их өгөгдлийн аналитик) нэвтэрч эхэлж байгаа боловч эдгээрийг бүрэн ашиглах институтийн болон хүний нөөцийн чадавх хангалтгүй байна. Иймд уул уурхайн салбарын дижитал шилжилтийг хурдасгахын тулд байгууллагууд дараах чиглэлд анхаарах шаардлагатай гэж үзэж байна. Үүнд: дижитал стратегийг байгууллагын ерөнхий стратегитай уялдуулах, манлайллын идэвх оролцоог нэмэгдүүлэх, өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтыг төлөвшүүлэх, хүний нөөцийн дижитал ур чадварыг системтэй хөгжүүлэх, инновацыг дэмжсэн байгууллагын соёлыг бүрдүүлэх, мөн дэвшилтэт технологийн нэвтрүүлэлтийг шат дараатайгаар хэрэгжүүлэх зэрэг орно. Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4763 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4686 THE IMPACT OF GENERATIVE AI ADOPTION ON RESEARCH INNOVATION PERFORMANCE: EVIDENCE FROM CHINESE AND MONGOLIAN UNIVERSITY RESEARCHERS The rapid development of Generative Artificial Intelligence (GenAI) is transforming university research activities and creating new opportunities for research innovation. This study investigates the relationship between GenAI Adoption and Research Innovation Performance among university researchers in China and Mongolia, with Knowledge Integration Capability as a mediating variable. Based on the Resource-Based View and Knowledge-Based View, a mediation model was developed and empirically tested. A quantitative survey was conducted, and data from 304 university researchers in China and Mongolia were analyzed using regression analysis, structural equation modeling, and Bootstrap mediation testing. The results indicate that GenAI Adoption positively influences Research Innovation Performance and significantly enhances Knowledge Integration Capability. Knowledge Integration Capability is also positively associated with Research Innovation Performance. Mediation analysis shows that Knowledge Integration Capability plays a significant mediating role, accounting for most of the total effect. Cross-national comparisons reveal different mediation patterns between the Chinese and Mongolian samples, while researchers in Mongolia report higher levels of Research Innovation Performance. The findings suggest that the benefits of GenAI are realized primarily through researchers’ ability to acquire, integrate, evaluate, and apply knowledge. This study contributes to the understanding of GenAI adoption in higher education and provides practical implications for researcher capability development, AI training, and responsible AI governance. Master's Thesis submitted to the University of Finance and Economics, Mongolia. Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4686 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4651 МОНГОЛ УЛСЫН ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧАНАРЫГ ХИЙМЭЛ ОЮУН АШИГЛАН САЙЖРУУЛАХ НЬ Төр, Ууганбаяр Монгол Улс 2005 оноос эхлэн “Цахим Монгол” төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлэн төрийн цахим шилжилтийн үйл явцыг эхлүүлж 2020.10.01-нээс хуучин ХУР, ДАН системүүдийг нэгтгэн “E-Mongolia” цахим үйлчилгээний нэгдсэн платформ болгон хөгжүүлсэн. Одоогоор 5.0 хувилбараар төрийн 87 байгууллагын 1268 үйлчилгээг Монгол Улсын 2.06 сая иргэнд (89%) хялбар, шуурхай хүргэж байна. Монгол Улсын цахим засаглалын хөгжлийн индекс (EGDI) 2024 онд 0.6891 оноогоор дэлхийд 95-р байрт (28+) орсон. Хэдийгээр төрийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг цахимжуулж иргэдийн цаг хугацаа (2 цагаас 10 минут), зардлыг хэмнэж, авлигал, хүнд суртлыг бууруулсан олон давуу талууд бий болсон ч иргэдийн цахим ур чадварын ялгаа (60 настны 77% нь систем ашиглахад бэрхшээлтэй), системийн интеграцийн дутагдал (албан хаагч 43% хоёр систем зэрэг ашигладаг), техникийн доголдол, ачаалал (байнга давтагддаг үйлдэлд их цаг зарцуулдаг), найдваргүй байдал (системийн удаашрал, хариу өгөх хугацаа урт, техникийн алдаа, интерфейсийн ойлгомжгүй дизайн) зэрэг нь хэрэглэгчийн сэтгэл ханамж, итгэлтэй байдлыг доогуур байлгаж үйлчилгээний чанар, хүртээмжид сөргөөр нөлөөлж байна. Дээрх асуудлыг шийдвэрлэх нэг боломж бол хиймэл оюун ухаан (ХОУ, AI) тус платформд хөгжүүлснээр төрийн үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах болно. Олон улсын туршлагаас Албани улс "ХОУ Сайд" нэвтрүүлж өдөрт 12,000 хүсэлтийг автоматаар, шуурхай шийдвэрлэж, иргэний бүртгэлийг 30-аас 2 хоног болгож бууруулсан бол Казахстан улс "Smart Bridge" төслөөр 12 үйлчилгээг нэг хүсэлтээр шийдвэрлэх, урьдчилан таамаглах үйлчилгээгээр төрийн үйлчилгээний чанарыг нэмэгдүүлж байна. "E-Mongolia" платформд ХОУ чатбот, виртуал туслах үйлчилгээ нэвтэрсэн хэдий ч үндэстний ХОУ стратеги батлагдаагүй, улс төр бодлогын манлайлал дутмаг, төсөв санхүү доогуур байгаагаас ХОУ системүүд төдийлөн хөгжихгүй, үйлчилгээнд нэвтрэх нь удаан, үр дүн хангалтгүй байна. Цаашид ХОУ үндэстний стратеги батлан, цахим засаглалын төсөл, хөтөлбөрүүдийг тасралтгүй хэрэгжүүлэн "E-Mongolia" платформ дахь ХОУ-ыг илүү сайжруулах, бүс нутагтаа манлайлах боломж бидэнд байна. Үүний тулд дараах сорилтуудыг даван туулах шаардлагатай. Үүнд: • Бодлогын орчин: "Их өгөгдөл, ХОУ-ын үндэсний стратеги 2030"-ийг батлах, тогтвортой санхүүжүүлэх, • Техникийн бэлэн байдал: "E-Mongolia" платформ ХОУ-д шилжихэд (70%) API архитектур, өгөгдлийн санг сайжруулах, GPU кластер, дата төвүүд байгуулах, • Хүний нөөц: ХОУ мэргэжилтэн, дижитал ур чадвартай албан хаагчдыг бэлдэх, "Digital Officer" байршуулах, • Иргэдийн оролцоо: Хүртээмжтэй интерфейс боловсруулах, ахмад настны дижитал хуваагдлыг даван туулах. Wed, 08 Apr 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4651 2026-04-08T00:00:00Z