https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/23 Tue, 30 Jun 2026 21:18:00 GMT 2026-06-30T21:18:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4802 ИНФЛЯЦ БА МОНГОЛ УЛСЫН САНХҮҮГИЙН САЛБАРЫН ХУВЬЦААНЫ ӨГӨӨЖИЙН ХАМААРАЛ Энхтүвшин, Эмүжин Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монгол Улсын хөрөнгийн зах зээлд бүртгэлтэй санхүүгийн салбарын хувьцааны өгөөж болон инфляцын хоорондын хамаарлыг тодорхойлох, мөн санхүүгийн салбарын хувьцаа нь инфляцын өсөлтөөс хамгаалах хэрэгсэл болж чадаж байгаа эсэхийг үнэлэхэд оршино. Судалгаанд Монголын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй санхүүгийн салбарын 12 компанийн 2020–2026 оны сарын өгөгдөл болон хэрэглээний үнийн индексэд суурилсан инфляцын үзүүлэлтийг ашигласан. Хувьцааны өгөөжийг нэрлэсэн болон инфляцаар засварласан бодит өгөөж гэсэн хоёр хэлбэрээр тооцож, корреляцийн шинжилгээ, нэгж регресс, панел регресс, Granger causality test, ADF unit root test болон ARDL загвараар шинжилгээ хийсэн. Шинжилгээний үр дүнгээс харахад нэрлэсэн өгөөжийн хувьд инфляцын хамаарал сул, тогтворгүй, компани бүрийн онцлогоос хамааран ялгаатай илэрсэн. Харин бодит өгөөжийн хувьд 12 компанийн бүх корреляцийн коэффициент сөрөг гарч, нэгж регрессийн шинжилгээнд 9 компанийн хувьд инфляцын коэффициент статистикийн ач холбогдолтой байсан. Бодит өгөөжийн панел регрессийн үр дүнгээр инфляцын коэффициент β = -1.5318, p-value = 7.298E-22, R² = 0.1323 гарсан нь инфляц санхүүгийн салбарын хувьцааны бодит өгөөжтэй сөрөг, статистикийн хувьд ач холбогдолтой уялдаатай болохыг харуулсан. Мөн Granger causality test-ийн үр дүнгээр инфляц нь санхүүгийн салбарын дундаж бодит өгөөжийн ирээдүйн өөрчлөлтийг урьдчилан тайлбарлах чадвартай гарсан бол эсрэг чиглэлийн хамаарал илрээгүй. ARDL шинжилгээгээр инфляц болон дундаж бодит өгөөжийн хооронд урт хугацааны түвшний хамаарал илэрч, богино хугацаанд инфляцын коэффициент -0.8623, урт хугацаанд -0.9448 гарсан. Энэ нь инфляц өсөхөд санхүүгийн салбарын хувьцааны бодит өгөөж буурах чиглэлтэй байгааг илтгэнэ. Иймээс судалгааны үр дүнгээр инфляц нь Монгол Улсын санхүүгийн салбарын хувьцааны нэрлэсэн өгөөжид сул, тогтворгүй байдлаар тусдаг бол бодит өгөөжид илүү тод, сөрөг, статистикийн хувьд ач холбогдолтой байна. Thu, 18 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4802 2026-06-18T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4785 Монгол Улсын Хөрөнгийн Зах Зээлийн Үр Ашигт Байдлыг Олон Улсын Сайн Туршлагаар Нэмэгдүүлэх Боломж Баасанжав, Төр-Энх Энэхүү судалгааны ажил нь Монгол улсын хөрөнгийн зах зээлийн үр ашигт байдлыг үнэлж, олон улсын сайн туршлагад тулгуурлан сайжруулах боломжийг тодорхойлоход оршино. Судалгаанд TOP20 индексийн өгөөжийн мэдээллийг ашиглан сул хэлбэрийн үр ашигт зах зээлийн таамаглалыг шалгав. Үүний хүрээнд Augmented Dickey-Fuller, Phillips-Perron, Variance Ratio, автокорреляцийн тест, туршилтын тест зэрэг статистик аргуудыг ашиглан зах зээлийн өгөөж санамсаргүй шинжтэй эсэхийг шинжилсэн. Мөн ARMA, GARCH загваруудыг ашиглан өгөөжийн хамаарал болон хэлбэлзлийг тодорхойлсон. Судалгааны үр дүнгээс харахад Монголын хөрөнгийн зах зээл нь сул хэлбэрийн үр ашигт байдлыг бүрэн хангахгүй, тодорхой хэмжээнд таамаглах боломжтой шинжтэй байна. Энэ нь зах зээл дээр мэдээллийн шингээлт удаан, мэдээллийн ил тод байдал хангалтгүй, хөрвөх чадвар сул, оролцогчдын идэвх харьцангуй бага байгаатай холбоотой байна. Иймд олон улсын туршлагаас суралцан зах зээлийн ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх, хөрвөх чадварыг сайжруулах, институтийн хөрөнгө оруулагчдыг хөгжүүлэх шаардлагатай гэж үзэв. Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4785 2026-06-22T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4769 Хувийн тэтгэврийн сангийн хөгжлийн хувилбарууд, тэдгээрийн Монголын хөрөнгийн зах зээлд үзүүлэх боломжит нөлөө Гантулга, Билгүүн Хүн ам зүйн насжилт болон уламжлалт тэтгэврийн тогтолцооны ачаалал нэмэгдэж буйтай холбоотойгоор олон давхаргат тэтгэврийн систем, тэр дундаа хувийн тэтгэврийн сангийн үүрэг оролцоо дэлхий дахинд өсөн нэмэгдэж байна. Монгол Улсын хувьд нийгмийн даатгалын сангийн алдагдал жил бүр улсын төсөвт дарамт учруулж байгаа энэ үед хувийн тэтгэврийн сангуудыг хөгжүүлэх замаар иргэдийн ирээдүйн орлогын баталгааг хангах, хөрөнгийн зах зээлийг идэвхжүүлэх зайлшгүй шаардлага тулгарч байна. Энэхүү судалгааны ажлын хүрээнд хувийн тэтгэврийн тогтолцоо амжилттай хэрэгжсэн Чили болон Казахстан улсуудын туршлагыг харьцуулан судалж, тэдгээрийн тэтгэврийн шинэчлэлийн үе шатууд болон хөрөнгийн зах зээлд үзүүлсэн бодит үр нөлөөг шинжилсэн. Мөн эдгээр улсуудтай ижил төстэй хөгжиж буй 5 улсын 2006–2020 оны панел өгөгдөл дээр Грэнжерийн шалтгаант холбооны тест болон регрессийн шинжилгээг хийж гүйцэтгэсэн. Шинжилгээний үр дүнд тэтгэврийн сангийн хөрөнгийн хуримтлалаас хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээ рүү нэг чиглэлтэй шалтгаант холбоотой болох нь батлагдсан. Судалгааны үр дүнд тулгуурлан Монгол Улсад хувийн тэтгэврийн тогтолцоог нэвтрүүлэхийн зэрэгцээ эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, институциональ хөрөнгө оруулагчдын оролцоог дэмжих замаар хөрөнгийн зах зээлийн хөрвөх чадварыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэсэн санал, зөвлөмжийг боловсрууллаа. Fri, 12 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4769 2026-06-12T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4754 Монголын хөрөнгийн зах зээлийн хөгжилд гадаад банкны үзүүлэх нөлөөллийн судалгаа Уламбаяр, Оюунсувд; Ариунцэцэг, Лхагвадорж Энэхүү судалгаагаар Монгол Улсын санхүүгийн салбар дахь (ГШХО) буюу гадаадын банкны оролцоо нь хөрөнгийн зах зээлийн хөгжилд үзүүлэх нөлөөг шинжиллээ. Монголын санхүүгийн тогтолцоо нь банкны салбарт өндөр төвлөрсөн бөгөөд хөрөнгийн зах зээлийн хэмжээ, арилжааны идэвх сул хэвээр байгаа нь санхүүгийн тогтолцоог төрөлжүүлэх шаардлагыг бий болгож байна. Судалгааны эмпирик шинжилгээг 2011–2025 оны улирлын өгөгдөлд үндэслэн ARDL загвараар гүйцэтгэсэн бөгөөд санхүүгийн гүнзгийрэл, санхүүгийн либералчлал болон мөнгөний бодлогын шилжих механизмын онолуудад тулгуурлан макро эдийн засаг, банкны салбарын хувьсагчдыг сонгон ашиглав. Шинжилгээний үр дүнд санхүүгийн салбар дахь (ГШХО) нь хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээнд урт болон богино хугацаанд статистикийн хувьд ач холбогдолгүй гарсан бол арилжааны идэвхжилд урт хугацаанд харьцангуй сөрөг нөлөөтэй гарсан. Энэ нь гадаадын хөрөнгө оруулалт богино хугацааны арилжаанаас илүү урт хугацааны стратегийн чиглэлд төвлөрөх хандлагатай холбоотой байж болохыг харуулж байна. Харин Гранжерийн учир шалтгааны тест болон сценарийн шинжилгээний үр дүн нь гадаадын банкны оролцоо нь институциональ орчин, санхүүгийн зохицуулалтын нөхцөл сайжрах үед хөрөнгийн зах зээлийн хөгжилд урт хугацаанд эергээр нөлөөлөх боломжтойг илэрхийлж байна. Mon, 22 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4754 2026-06-22T00:00:00Z