https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/123456789/2 Tue, 30 Jun 2026 19:56:36 GMT 2026-06-30T19:56:36Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4846 ОРОН СУУЦНЫ ДООРХ АВТО ЗОГСООЛЫН ТАТВАРЫН ЭДИЙН ЗАСГИЙН НӨЛӨӨЛЛИЙН ШИНЖИЛГЭЭ Мандах, Аюурзана Энэхүү судалгааны ажил нь Улаанбаатар хотын нийтийн зориулалттай орон сууцны барилгын доорх авто зогсоолд үл хөдлөх эд хөрөнгийн албан татвар ногдуулах эрх зүйн зохицуулалт, татварын зарчимд нийцэж байгаа эсэхэд үнэлгээ өгч, тухайн татварын өрхийн санхүү болон улсын төсөвт үзүүлэх нөлөөллийг шинжлэн, одоогийн нөхцөл байдалд үнэлэлт дүгнэлт өгч, илүү боловсронгуй болгох санал зөвлөмж боловсруулах зорилгоор хийгдсэн болно. Судалгаанд онолын судалгаа, салбарын судалгаа болон эмпирик шинжилгээ гэсэн гурван үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгийг хамруулсан бөгөөд онолын судалгааны хүрээнд Пигувын татварын онол, байршлын рентийн онол, татварын капиталжилт болон hedonic үнийн онол зэрэг дөрвөн тулгуур онолд тулгуурлан авто зогсоолын байранд татвар ногдуулах онолын үндэслэлийг боловсруулсан. Үл хөдлөх эд хөрөнгийн албан татварын тухай хуулийн 7.1 дүгээр зүйлд авто зогсоолыг татвараас чөлөөлнө гэсэн заалт байхгүй байгаа нь татвар ногдуулах эрх зүйн үндэс бүрэн бий болохыг баталгаажуулж байна. Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4846 2026-06-30T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4845 СОНИРХЛЫН ЗӨРЧИЛТЭЙ ХЭЛЦЛИЙН ЭРХ ЗҮЙН ЗОХИЦУУЛАЛТАД ТУЛГАМДАЖ БУЙ АСУУДАЛ, ХАРЬЦУУЛСАН СУДАЛГАА Баттогтох, Баярмаа Энэхүү дипломын ажил нь компанийн эрх зүй дэх сонирхлын зөрчилтэй хэлцэл, мөн нэгдмэл сонирхолтой этгээдтэй хийх хэлцлийн ойлголт, хүрээ, ангилал, илрэх хэлбэрийг онол-практикийн үүднээс нэгтгэн судалсан болно. Судалгаанд Монгол Улсын Компанийн тухай хууль болон төрийн өмчит, төрийн оролцоотой компанийн засаглалтай холбоотой зохицуулалтыг олон улсын зарчим, гадаад улсын зарим туршлагатай харьцуулан шинжилж, хэрэгжилтийн бодит асуудлуудыг тодруулсан. Мөн зохицуулалтын үр нөлөөг “зөвшөөрөх, мэдээлэх” зэрэг хэлбэрийн шаардлага төдийгүй “компанийн эрх ашигт нийцэх, зах зээлийн үндэслэл, хяналтын механизм” зэрэг агуулгын шалгуураар үнэлэх шаардлагыг дэвшүүлсэн. Үүнийг баталгаажуулах зорилгоор зохицуулагч байгууллагын байр суурь, шүүхийн практикт тулгуурласан тохиолдлуудыг авч үзэн, жижиг хувьцаа эзэмшигчийн эрх ашгийг хамгаалах зохицуулалт хэрхэн хэрэгжих боломжтойг тайлбарласан. Эцэст нь сонирхлын зөрчилтэй хэлцлийг илрүүлэх, хянах, хариуцлага тооцох тогтолцоог сайжруулах чиглэлээр эрх зүйн болон хэрэгжилтийн түвшний дүгнэлт, санал боловсруулсан. Wed, 24 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4845 2026-06-24T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4843 Монгол Улсын хүнсний үйлдвэрлэлийн импортын татан авалтын процессыг хиймэл оюун ухаан ашиглан оновчлох боломжийн судалгаа Маралхүү, Өсөхжаргал Энэхүү магистрын судалгааны ажил нь Монгол Улсын хүнсний үйлдвэрлэлийн салбар, тэр дундаа нарийн боов, талхан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд тулгарч буй импортын татан авалтын тодорхойгүй байдлыг шийдвэрлэхэд чиглэгдсэн болно. Монгол Улс далайд гарцгүй орны хувьд түүхий эдийнхээ 50–60 хувийг гаднаас авдаг бөгөөд хилийн боомтын хязгаарлалт, тээврийн саатал, мэдээллийн системийн дутмаг байдлаас үүдэн нийлүүлэлтийн хугацааг урьдчилан таамаглахад ихээхэн хүндрэл учирдаг. Судалгаа нь импортын татан авалтын одоогийн 13 үе шаттай процессийг задлан шинжилж, гурван гол саад тотгорыг тодорхойлсон бөгөөд Zara, Nestlé, Walmart, Unilever зэрэг олон улсын тэргүүлэх компаниудын туршлагад тулгуурлан Excel FORECAST загвар, дахин захиалгын цэг (ROP), аюулгүйн нөөц (Safety Stock) тооцоолол, Power BI хяналтын самбар зэрэг практик хэрэгслүүдийг боловсруулсан. Судалгааны үр дүн нь Монголын хүнсний жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтад шилжих бодитой "дижитал замын зураг" болох юм. This master's thesis investigates the optimization of import procurement processes in Mongolia's food manufacturing sector, with a focus on bakery and confectionery production. As a landlocked developing country, Mongolia sources 50–60% of its raw materials through imports, making supply chain reliability a critical operational challenge. Logistical constraints at border crossings, customs delays, and limited digital integration create significant uncertainty in lead time planning, resulting in production stoppages and lost revenue estimated at 6–10% of annual turnover. The study maps the company's 13-stage import procurement cycle, identifies three key bottlenecks — contract processing, transit time, and customs inspection — and benchmarks these against international best practices from Zara, Nestlé, Walmart, and Unilever. Drawing on machine learning theory, Digital Twin frameworks, and Big Data analytics, the research develops a set of practical AI-assisted tools: an Excel FORECAST.ETS demand model, Reorder Point and Safety Stock calculations, and a Power BI dynamic dashboard. The findings provide a concrete digital roadmap for Mongolian food manufacturers to transition from experience-based to data-driven procurement decision-making. Tue, 23 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4843 2026-06-23T00:00:00Z https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4842 УУЛ УУРХАЙН САЛБАРЫН КАПИТАЛ ТӨСЛҮҮДИЙН БАГЦЫГ ОНОВЧЛОХ ЗАГВАР Ганбат, Эрдэнэзаяа Уул уурхайн салбар нь аж үйлдвэржилт, дэд бүтэц, эрчим хүч зэрэг олон салбарын суурь түүхий эдийг хангадаг бөгөөд дэлхийн болон үндэсний эдийн засгийн хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг стратегийн салбар юм. Ашигт малтмалын арвин нөөцтэй орнуудын хувьд энэ салбар нь экспортын орлого, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт, эдийн засгийн өсөлтийн гол эх үүсвэр болдог. Монгол Улсад уул уурхайн салбар 2024 оны байдлаар нийт экспортын орлогын 93 хувийг бүрдүүлж, эдийн засгийн бүтцэд давамгай байр суурь эзэлж байна. Уул уурхайн компаниуд үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, үйл ажиллагааг тасралтгүй явуулах зорилгоор их хэмжээний хөрөнгө шаардсан капитал төслүүдийг тогтмол хэрэгжүүлдэг. Эдгээр төслүүд нь урт хугацааны шинж чанартай, өндөр эрсдэлтэй бөгөөд түүхий эдийн үнийн хэлбэлзэл, геологийн тодорхой бус байдал, технологи болон байгаль орчны хүчин зүйлсийн нөлөөнд автдаг. Ийм нөхцөлд төслүүдийг зөв сонгох, багцын түвшинд оновчтой удирдах нь байгууллагын урт хугацааны үнэ цэнийг тодорхойлох чухал асуудал болдог. Гэвч уламжлалт үнэлгээний аргууд нь ихэвчлэн санхүүгийн үзүүлэлтэд төвлөрдөг тул ийм олон талт нөхцөлийг бүрэн тусгаж чаддаггүй. Иймээс энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь уул уурхайн салбарын капитал төслүүдийн багцыг оновчлох, олон шалгуурт шийдвэр гаргалтад суурилсан загвар боловсруулахад оршино. Судалгаанд олон шалгуурт шийдвэр гаргалтын аргууд, тухайлбал AHP болон TOPSIS аргуудыг ашиглан төслүүдийг үнэлэх, эрэмбэлэх арга зүйг боловсруулсан. Төслүүдийг үнэлэхдээ зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлтээр хязгаарлагдахгүйгээр стратегийн нийцэл, эрсдэлийн түвшин, үйлдвэрлэлийн нөлөө, тогтвортой хөгжлийн хүчин зүйлсийг нэгтгэн авч үзсэн. Судалгааны үр дүнд уул уурхайн байгууллагуудын хөрөнгө оруулалтын шийдвэр гаргалтыг илүү системтэй, олон шалгуурт үнэлгээнд суурилсан байдлаар сайжруулах боломжтой загварыг санал болгож байна. Энэхүү загвар нь төслүүдийг илүү оновчтой эрэмбэлэх, нөөцийг үр ашигтай хуваарилах, эрсдэлийг бодитой үнэлэх замаар байгууллагын урт хугацааны үнэ цэнэ болон тогтвортой хөгжлийг дэмжих ач холбогдолтой. Tue, 23 Jun 2026 00:00:00 GMT https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4842 2026-06-23T00:00:00Z