https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4115 2026-06-30T21:21:35Z 2026-06-30T21:21:35Z Сугар, Болормаа https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4781 2026-06-22T06:01:25Z 2026-06-22T00:00:00Z

Орон нутгийн сонгуулийн сонгогчдын шийдвэр гаргалтанд нөлөөлж буй хүчин зүйлийн судалгаа Хэнтий аймгийн жишээн дээр Сугар, Болормаа Сонгогчийн шийдвэр гаргалт

2026-06-22T00:00:00Z Цогбадрах, Номундарь https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4780 2026-06-22T05:38:34Z 2026-06-22T00:00:00Z

КОФЕ ШОП ҮЙЛЧЛҮҮЛЭГЧДИЙН ХУДАЛДАН АВАХ ЭРМЭЛЗЭЛД НӨЛӨӨЛӨХ ХҮЧИН ЗҮЙЛСИЙН СУДАЛГАА Цогбадрах, Номундарь Энэхүү судалгааны зорилго нь Сүхбаатар дүүргийн Фантам орчимд үйл ажиллагаа явуулж буй кофе шоп хэрэглэгчдийн худалдан авах эрмэлзэлд нөлөөлөх хүчин зүйлсийг тодорхойлж, хэрэглэгчийн зан төлөвт тулгуурласан бодит дүгнэлт гаргахад оршсон. Уг зорилгын хүрээнд хэрэглэгчийн зан төлөвийн онол болон өмнөх судалгаанд тулгуурлан 9 хүчин зүйлсийг багтаасан загвар боловсруулж, 410 хэрэглэгчээс тоон судалгаа авч, SPSS программ ашиглан фактор болон регрессийн шинжилгээ хийсэн. Шинжилгээний үр дүнгээс харахад байршил, идэвхжүүлэлт, биет орчин, амьдралын хэв маяг зэрэг хүчин зүйлс худалдан авах эрмэлзэлд статистикийн хувьд утгатай нөлөө үзүүлсэн бол бүтээгдэхүүн, үнэ, хүний нөөц, үйл явц, эрүүл ахуй зэрэг хүчин зүйлсийн нөлөө батлагдаагүй байна. Харин ярилцлагын судалгаагаар бүх хүчин зүйлсийг ач холбогдолтой гэж үзсэн ч бүтээгдэхүүн, үнэ, эрүүл ахуйг хэрэглэгчид зайлшгүй байх ёстой суурь нөхцөл гэж үнэлж, ялгарах хүчин зүйл биш болохыг онцолсон. Судалгааны үр дүнгээс дүгнэхэд кофе шоп хэрэглэгчийн худалдан авах эрмэлзэл нь зөвхөн уламжлалт маркетингийн хүчин зүйлсээс бус, харин орчны туршлага, байршил, идэвхжүүлэлт болон амьдралын хэв маяг зэрэг хүчин зүйлсийн нийлмэл нөлөөн дор бүрэлдэн тогтдог байна. Энэ нь орчин үеийн хэрэглэгчийн зан төлөв илүү туршлага төвтэй болж өөрчлөгдөж байгааг харуулж байна.

2026-06-22T00:00:00Z Сайнхүү, Минжбаатар https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4673 2026-06-22T02:03:17Z 2026-06-22T00:00:00Z

Мөнгө угаах гэмт хэрэгтэй тэмцэх эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох арга зам: Сэргээшийн төрлийн бодисын жишээн дээр Сайнхүү, Минжбаатар Сэргээшийн төрлийн бодисыг тусгай зөвшөөрөлгүйгээр импортлох, худалдаалах явдал далд хэлбэрээр хавтгайрч нийгмийн эрүүл мэнд, үндэсний аюулгүй байдалд бодитой эрсдэл учруулах боллоо. Энэхүү хууль бус эргэлтийг дагасан санхүүгийн далд урсгал нь “бага эрсдэл-өндөр ашиг” гэсэн зарчмаар зохион байгуулалттай гэмт хэргийн шинжийг агуулж, олсон бохир орлогоо санхүүгийн системээр дамжуулан угаах нөхцөлийг бүрдүүлж байна. Монгол Улсын Эрүүгийн хуулиар мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хууль бус эргэлтийг нарийвчлан зохицуулсан ч НҮБ-ын конвенцод хамаардаггүй, харин Дэлхийн Допингийн эсрэг агентлаг (WADA)-ийн Хориглосон жагсаалтад заагдсан сэргээшийн төрлийн бодисыг хууль бусаар эргэлтэд оруулж буй этгээдүүдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх тусгайлсан заалт байхгүй байна. Энэхүү эрх зүйн сул орон зай нь мөнгө угаах гэмт хэргийн “Суурь гэмт хэрэг”(Predicate offence)-ийг хянах, таслан зогсоох хяналтын тогтолцоог сулруулж байгаа юм. Энэхүү судалгаагаар сэргээшийн төрлийн бодисын хууль бус эргэлттэй тэмцэх, мөнгө угаах эрсдэлийг бууруулах эрх зүйн зохицуулалтыг дотоодын болон олон улсын эрх зүйн баримт бичиг, гадаад улсын туршлага, шүүхийн практикт тулгуурлан харьцуулсан байдлаар судалж, тулгамдаж буй асуудлуудыг тодорхойлж, цаашид авч хэрэгжүүлэх боломжтой санал, зөвлөмж дэвшүүлэхийг зорив. Судалгааны баримт бичгийн болон харьцуулсан эрх зүйн дүн шинжилгээний аргаар хуулийн зохицуулалтыг судалж, Мөнгө угаахтай тэмцэх санхүүгийн арга хэмжээ авах байгууллага (FATF) -аас гаргасан Эрсдэлийн суурьт хандлагын аргачлалаар мөнгө угаах эрсдэлийг үнэлэв. Мөн далд эргэлтийн бодит нөхцөл байдлыг шүүхийн практик болон чанарын судалгааны (ярилцлагын) аргаар баталгаажуулж, хууль зүйн дүгнэлт, саналуудыг дедуктив аргаар нэгтгэлээ. Судалгааны үр дүнд сэргээшийн төрлийн бодисын хууль бус эргэлттэй холбоотой эрх зүйн зохицуулалт тодорхой бус, хууль эрх зүйн орчин хангалтгүйн улмаас зах зээлд хяналтгүй худалдаалагдаж, улмаар тухайн хууль бус худалдаанаас олсон орлого санхүүгийн системээр дамжин угаагдах өндөр эрсдэлтэй нөхцөл бүрдэж байгааг тогтоосон. Дараах боломжит санал зөвлөмжийг дэвшүүлсэн. Үүнд:  Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид “Сэргээшийн төрлийн бодис, түүний түүхий эдийг хууль бусаар импортлох, худалдах, зуучлан түгээх” гэсэн бие даасан шинэ зүйл заалт нэмж, Эрүүгийн хуулийн 20.14 дэх ерөнхий зүйлчлэлээс салгаж, нийгмийн хор аюулд нь тохирсон ял шийтгэл оногдуулдаг болох;  Зөрчлийн тухай хуулийн зохицуулалтыг зөвхөн “тамирчин”, “эмч” гэх хязгаарлалтаас салгаж сэргээшийн төрлийн бодис зөвшөөрөлгүй худалдсан иргэн, хуулийн этгээдэд оногдуулах хариуцлагыг нэмэгдүүлж, Эрүүгийн хуулийн хариуцлагаас зааглах;  Сэргээшийн төрлийн бодисын хууль бус эргэлт нь мөнгө угаах гэмт хэргийн суурь гэмт хэрэг (Predicate offence) болох бүрэн шинжтэй тул FATF-ийн Зөвлөмж 3-т нийцүүлэн, Санхүүгийн мэдээллийн албаны сэжигтэй гүйлгээг таних, тайлагнах удирдамж, журам болон эрсдэлийн үнэлгээнд сэргээшийн төрлийн бодисын хууль бус далд эргэлтийг мөнгө угаах өндөр эрсдэлтэй салбарт албан ёсоор хамааруулж тооцох;  FATF-ийн аргачлалыг хэрэгжүүлэх үүднээс Хууль зүй, дотоод хэргийн яам, Эрүүл мэндийн яам, Цагдаагийн ерөнхий газар, Гаалийн ерөнхий газар болон Санхүүгийн мэдээллийн албаны хамтарсан "Сэргээшийн төрлийн бодисын хууль бус эргэлт, санхүүгийн урсгалыг хянах ажлын хэсэг"-ийг байгуулж эмийн сан, фитнес клуб, онлайн худалдааны цахим гүйлгээнд салбар дундын хяналт шалгалт хийж, мэдээлэл солилцоог шуурхай болгосноор Боломжийн онолын "Харгалзагч" (Capable guardian)-ийн үүргийг практикт хэрэгжүүлэх;  Залуучуудад сэргээшийн төрлийн бодисын хор уршгийг таниулах сургалт зохион байгуулж, жоргүй олгох боломжгүй сэргээшийн төрлийн эмийн жагсаалтыг олон нийтэд нээлттэй болгох.

2026-06-22T00:00:00Z Сумъяадорж, Цэрэндулам Найданбат, Сувд https://repository.ufe.edu.mn/xmlui/handle/8524/4670 2026-06-22T01:55:18Z 2026-06-22T00:00:00Z

НИЙГМИЙН ХӨГЖИЛ БА АЯЛЛЫН ӨӨРЧЛӨЛТ “ Z -үеийнхэнд зориулсан гарааны бизнесийн жишээн дээр” Сумъяадорж, Цэрэндулам; Найданбат, Сувд Орчин үеийн аялал жуулчлалын зах зээлд аялагчдын чиг хандлага маш их өөрчлөгдөж байгаа бөгөөд үүнд 1997–2012 онд төрсөн Z үеийнхний сонирхол, шаардлага хамгийн ихээр нөлөөлж байна. Энэхүү судалгааны ажил нь нийгмийн үеүдийн хөгжлийн ялгааг онолын түвшинд шинжилж, тэрхүү ялгааг аяллын гарааны бизнест хэрхэн ашиглах боломжтойг бодитоор харуулахад чиглэсэн болно. Судалгааны онолын суурийг Карл Маннхеймын үеүдийн тухай нийгэм судлалын онол бүрдүүлсэн бөгөөд "Чимээгүй үе"-ээс "Бета үе" хүртэлх долоон үеийг харьцуулан судалж, Z үеийнхний сэтгэл зүй болон хэрэглэгчийн зан төлөвийн онцлогийг тодорхойлсон. Судалгааны арга зүйд тоон болон чанарын судалгааны аргуудыг хослуулан хэрэглэж, нийт 138 хүнийг хамруулсан асуулгын судалгааг зохион байгуулав. Судалгааны үр дүнгээс харахад оролцогчдын 82 хувь нь аяллыг стресс тайлах, дотоод сэтгэлээ сэргээх арга зам гэж тодорхойлсон бол 86.5 хувь нь дижитал хэрэглээнээс татгалзаж, ухаарч тунгаах агуулгатай аяллыг дэмжих байр суурьтай байна. Эдгээр үр дүнд тулгуурлан Хөвсгөл аймгийн чиглэлд эрүүл мэнд, хувь хүний хөгжлийг дэмжих тав хоногийн аяллын хөтөлбөр бүхий "Трансформатив Трэйвэл" хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанийн бизнесийн бүтэн загварыг боловсруулав. Монголын дотоодын аялал жуулчлалын зах зээлд Z үеийн залуусын хэрэгцээнд нийцсэн тусгайлсан аяллын гарааны бизнесийн боломж бодитоор оршиж байгааг судалгааны үр дүн нотолж байна.

2026-06-22T00:00:00Z