Бизнесийн удирдлага

Монгол Улсын хүнсний үйлдвэрлэлийн импортын татан авалтын процессыг хиймэл оюун ухаан ашиглан оновчлох боломжийн судалгаа

2026-06-23T05:44:22Z

Монгол Улсын хүнсний үйлдвэрлэлийн импортын татан авалтын процессыг хиймэл оюун ухаан ашиглан оновчлох боломжийн судалгаа Маралхүү, Өсөхжаргал Энэхүү магистрын судалгааны ажил нь Монгол Улсын хүнсний үйлдвэрлэлийн салбар, тэр дундаа нарийн боов, талхан бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд тулгарч буй импортын татан авалтын тодорхойгүй байдлыг шийдвэрлэхэд чиглэгдсэн болно. Монгол Улс далайд гарцгүй орны хувьд түүхий эдийнхээ 50–60 хувийг гаднаас авдаг бөгөөд хилийн боомтын хязгаарлалт, тээврийн саатал, мэдээллийн системийн дутмаг байдлаас үүдэн нийлүүлэлтийн хугацааг урьдчилан таамаглахад ихээхэн хүндрэл учирдаг. Судалгаа нь импортын татан авалтын одоогийн 13 үе шаттай процессийг задлан шинжилж, гурван гол саад тотгорыг тодорхойлсон бөгөөд Zara, Nestlé, Walmart, Unilever зэрэг олон улсын тэргүүлэх компаниудын туршлагад тулгуурлан Excel FORECAST загвар, дахин захиалгын цэг (ROP), аюулгүйн нөөц (Safety Stock) тооцоолол, Power BI хяналтын самбар зэрэг практик хэрэгслүүдийг боловсруулсан. Судалгааны үр дүн нь Монголын хүнсний жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтад шилжих бодитой "дижитал замын зураг" болох юм. This master's thesis investigates the optimization of import procurement processes in Mongolia's food manufacturing sector, with a focus on bakery and confectionery production. As a landlocked developing country, Mongolia sources 50–60% of its raw materials through imports, making supply chain reliability a critical operational challenge. Logistical constraints at border crossings, customs delays, and limited digital integration create significant uncertainty in lead time planning, resulting in production stoppages and lost revenue estimated at 6–10% of annual turnover. The study maps the company's 13-stage import procurement cycle, identifies three key bottlenecks — contract processing, transit time, and customs inspection — and benchmarks these against international best practices from Zara, Nestlé, Walmart, and Unilever. Drawing on machine learning theory, Digital Twin frameworks, and Big Data analytics, the research develops a set of practical AI-assisted tools: an Excel FORECAST.ETS demand model, Reorder Point and Safety Stock calculations, and a Power BI dynamic dashboard. The findings provide a concrete digital roadmap for Mongolian food manufacturers to transition from experience-based to data-driven procurement decision-making.

монгол Улсын дижитал худалдаан дахь хэрэглэгчийн хувийн мэдээлэл хамгааллын эрх зүйн зохицуулалтын судалгаа

2026-06-23T05:49:26Z

монгол Улсын дижитал худалдаан дахь хэрэглэгчийн хувийн мэдээлэл хамгааллын эрх зүйн зохицуулалтын судалгаа Эрдэнэбат, Ариунзаяа Энэхүү судалгаа нь Монгол Улсын дижитал худалдааны орчин дахь хэрэглэгчийн хувийн мэдээлэл хамгаалалтын эрх зүйн зохицуулалтын өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал болон олон улсын туршлагыг судлан хөгжлийн чиглэлийг тодорхойлоход чиглэсэн. Дижитал худалдаа хурдацтай хөгжихийн хэрээр хэрэглэгчийн мэдээлэл хамгаалалтын асуудал улам чухал болж байна. Судалгаанд мэдээллийн нууцлал, хэрэглэгчийн эрх хамгаалал, эрх зүйн зохицуулалтын онолыг ашиглаж, 126 хэрэглэгчээс тоон судалгаа авч, эрх зүйн болон харьцуулсан шинжилгээ хийсэн. Монгол Улсад хэрэглэгчид хувийн мэдээллээ идэвхтэй өгдөг боловч мэдээлэл хамгаалах мэдлэг, эрх зүйн ойлголт сул, хамгаалах зан төлөв хангалтгүй байна. Мөн хэрэглэгчийн итгэлцэл нь хууль эрх зүйн орчноос илүү зах зээлийн хүчин зүйлд тулгуурлаж байгаа нь зохицуулалтын үр нөлөө сул байгааг харуулж байна. Олон улсын туршлагаас Европын Холбооны Хувийн мэдээлэл хамгаалах ерөнхий журам (GDPR), Сингапурын Хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (PDPA), БНХАУын Хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль (PIPL) зэрэг нь хэрэглэгчийн эрхийг өргөн хүрээнд хамгаалж, байгууллагын хариуцлагыг нэмэгдүүлснээр хэрэглэгчийн итгэлцлийг сайжруулсан байна. Харин Монгол Улсад өгөгдөл хамгаалалтын зохицуулалт тархмал, нэгдсэн бодлого дутмаг, хэрэгжилт сул хэвээр байна. Иймд Монгол Улсад дижитал худалдаанд хэрэглэгчийн хувийн мэдээлэл хамгаалалтыг сайжруулахын тулд нэгдсэн эрх зүйн тогтолцоог бүрдүүлэх, бие даасан хяналтын байгууллага байгуулах, хэрэглэгчийн эрхийг өргөжүүлэх, хэрэгжилтийг сайжруулах шаардлагатай.

КОНЬЯКНЫ ЗАХ ЗЭЭЛ ДЭХ БРЭНДИЙН ТАНИГДАЛТ БОЛОН ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ХУДАЛДАН АВАХ ШИЙДВЭРИЙН ХАМААРЛЫН СУДАЛГАА

2026-06-23T01:50:45Z

КОНЬЯКНЫ ЗАХ ЗЭЭЛ ДЭХ БРЭНДИЙН ТАНИГДАЛТ БОЛОН ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ХУДАЛДАН АВАХ ШИЙДВЭРИЙН ХАМААРЛЫН СУДАЛГАА Энхбаатар, Бэлэгдэмбэрэл Коньякны зах зээл нь дэлхий даяар болон Монгол улсад хурдацтай өсөж, хэрэглэгчдийн тансаг зэрэглэлийн согтууруулах ундааны эрэлт нэмэгдэж буй энэ үед брэндийн танигдалт нь худалдан авах шийдвэрт хэрхэн нөлөөлж байгааг судлах шаардлага зүй ёсоор урган гарч байна. Энэхүү судалгааны ажлын үндсэн зорилго нь Монголын коньякны зах зээл дэх брэндийн танигдалт, брэндийн дүр төрх, ойлголт дахь чанар, брэндийн үнэнч байдал зэрэг хүчин зүйлс нь хэрэглэгчийн худалдан авах шийдвэрт хэрхэн нөлөөлж байгааг эмпирик байдлаар тодорхойлоход оршино. Судалгааны хүрээнд Улаанбаатар хотод оршин суудаг, 21-ээс дээш насны, коньяк хэрэглэж байсан 368 хэрэглэгчийг санамсаргүй түүврийн аргаар тоон судалгааны аргаар анхдагч мэдээллийг цуглуулсан. Цуглуулсан өгөгдөлд SPSS 26 программ ашиглан найдвартай байдлын шинжилгээ (Cronbach’s alpha), тодорхойлох статистик, корреляцийн шинжилгээ, мөн олон хүчин зүйлийн регрессийн шинжилгээ болон дисперсийн шинжилгээ (ANOVA) хийж гүйцэтгэлээ. Судалгааны үр дүнгээр брэндийн танигдалт нь худалдан авах шийдвэрт хүчтэй, эерэг нөлөө үзүүлдэг болох нь батлагдсан (R² = 0.660). Тодруулбал, худалдан авах шийдвэрт брэндийн нэрийн таних байдал хамгийн өндөр нөлөөтэй (β = 0.289, p < 0.001) байсан бөгөөд үүний дараа брэндийн дүр төрх (β = 0.241, p < 0.001), ойлголт дахь чанар (β = 0.198, p < 0.01), брэндийн үнэнч байдал (β = 0.156, p < 0.05) тус тус эерэг нөлөө үзүүлж буй нь илэрлээ. Монголын зах зээлд Hennessy брэнд 84.5%-ийн танигдалттайгаар тэргүүлж байгаа бол, Rémy Martin (71.2%), Martell (58.3%) зэрэг брэндүүд удаалж байна. Энэхүү судалгааны дүгнэлтэд үндэслэн коньяк импортлогч компаниуд, тэр дундаа "Ноён уул эрдэнэ" ХХК зэрэг байгууллагуудад зориулсан маркетингийн оновчтой стратегийг санал болгосон. Хэрэглэгчид коньяк худалдан авахдаа үнээс илүүтэйгээр брэндийн нэр хүнд, чанарын баталгаа, нийгмийн статусын нөлөөллийг илүүд үздэг тул брэндийн танигдалтыг нэмэгдүүлэх урт хугацааны хөтөлбөр хэрэгжүүлэх нь борлуулалтыг өсгөх үндсэн хөшүүрэг болно.

ESG стандартын хэрэгжилтийн судалгаа /Монгол,Хонконг,Торонтогийн биржүүдэд бүртгэлтэй банкуудын жишээ/

2026-06-22T06:59:01Z

ESG стандартын хэрэгжилтийн судалгаа /Монгол,Хонконг,Торонтогийн биржүүдэд бүртгэлтэй банкуудын жишээ/ Наранцэцэг, Мөнх-Эрдэнэ Дэлхийн санхүүгийн зах зээлд БОНЗ (Environmental, Social, Governance) тайлагнал эрчимжиж, хөрөнгө оруулагчид байгууллагын санхүүгийн үзүүлэлтээс гадна тогтвортой хөгжил, нийгмийн хариуцлага, компанийн засаглалын түвшинг харгалзан үзэх болсон. Тэр тусмаа банкны салбарын хувьд Нийгэм болон Засаглалын хүчин зүйлс нь харилцагчийн итгэлцэл, эрсдэлийн удирдлага, байгууллагын нэр хүнд, урт хугацааны тогтвортой өсөлтөд чухал нөлөө үзүүлэх болсон. Монгол улсад арилжааны банкууд олон нийтэд хувьцаагаа санал болгож, хөрөнгийн зах зээлд оролцох идэвх нэмэгдэж буй энэ үед БОНЗ тайлагналын чанар, олон улсын жишигтэй нийцэх чухал асуудал. Монголын банкуудын Нийгмийн болон Засаглалын үзүүлэлтийн хэрэгжилтийн түвшинг олон улсын хөрөнгийн биржийн шаардлагатай харьцуулан үнэлсэн судалгаа харьцангуй бага байна. Энэхүү судалгааны ажлын зорилго нь Монголын арилжааны банкуудын нийгмийн ба засаглалын тайлагналын өнөөгийн түвшинг үнэлж, Хонконг болон Торонто хөрөнгийн биржийн БОНЗ тайлагналын жишиг шаардлагатай харьцуулан дүн шинжилгээ хийхэд оршино. Судалгаанд Монгол болон Хонконг Торонтогийн биржүүдэд бүртгэлтэй арилжааны томоохон банкуудын 2021-2025 онуудын жилийн тайлан, тогтвортой хөгжлийн тайлан, харьцуулсан шинжилгээ, засаглалын мэдээлэлд тулгуурлан баримт бичиг, контент, харьцуулсан, тоон болон чанарын шинжилгээ, үнэлгээний индексийн арга ашиглана. Судалгааны үр дүнд Монголын банкуудын засаглалын тайлагнал нийгэм үзүүлэлтээс харьцангуй хөгжсөн боловч ТУЗ-ийн олон талт байдал, хараат бус байдал, хүний нөөцийн тогтвортой хөгжил, хэрэглэгчийн хамгаалалт зэрэг чиглэлээр сайжруулах шаардлагатай гэж үзэж байна.